ZİHİNSEL YETERSİZLİK DESTEK EĞİTİM PROGRAMI

MENTAL RETARDASYON

Genel zihinsel işlevlerin normalin altında olmasıdır. Dikkat, algı, hafıza, akıl yürütme, muhakeme ve problem çözme becerileri yapılan zeka testi sonuçlarına göre yaşıtlarının altında olmasıdır.

Zeka Nedir?

Öğrenme, öğrenilenden yararlanma, onu yeni durumlara uyarlama ve çözüm bulabilme işlevleridir. Zeka doğuştan gelir, herkeste aynı değildir.

Bunları Biliyor Muydunuz?

  • Zihinsel yetersizlik, norögelişimsel bir bozukluktur. Doğuştan gelmektedir.
  • Nufüsun %90’nı normal, %5’i yüksek ve %5’i geri zeka seviyesine sahiptir.
  • Görülme sıklığı her toplumda %1’dir.

Zihinsel Yetersizlik Neden Olur?

  • Kalıtım: En sık karşılaşılan nedendir. Ailede zihinsel yetersizliği olan birey ya da bireyler varsa risk artar.
  • Anne karnında geçirilen travmalar: Erken doğum, düşük doğum kilosu, doğum travmaları, doğum sırasında bulaşan enfeksiyonlar zekâ geriliğine neden olabilir.
  • Çevresel Etkenler: uyaran eksikliğine maruz kalan çocuklarda görülebilir.

ZEKAYI NEYİN BELİRLEDİĞİ TAM OLARAK BİLİNMİYOR. BU SEBEPLE NEDENİ TAM OLARAK BİLİNMİYOR.

 

 

Tabloya baktığımızda zeka seviyesine göre gruplama yapıldığı görülmektedir. Bunun sebebi bu bireylerle yaşarken, çalışırken nelere dikkat etmemiz gerektiğini göstermektedir.

  • 0-24 zeka seviyesi sahip bireyler:
    Bakıma muhtaçtırlar. Devlet ailelerine bakım için para verir. Eğitim desteği vermez.
  • 25-44 zeka seviyesine sahip bireyler:
    Eğitim alabilir, öğretilebilirler. Renkler, kavramlar, kişisel beceriler, kendi hayatlarını devam ettirmek için gerekli beceriler öğretilebilir.
  • 45-74 zeka seviyesine sahip bireyler:
    Eğilebilirler. Basit eğitimler verilebilir. Okuma, yazma, basit matematik işlemleri gibi…
  • 75-90 zeka seviyesine sahip bireyler:
    Yavaş öğrenirler, okullarda tam zamanlı kaynaştırma öğrencisi olarak eğitim alırlar.

DONUK ZEKA

Zeka puanı 81-90 arasındadır. Yaşıtlarından yaklaşık bir yaş geridedir. Evde özel ders ile devam edebilir. Liseye gidebilir, çok programlı liselere gitmeleri tavsiye edilmez. Evlenebilir, askere gidebilirler. Kendileri ve diğerleri arasındaki farklılığı fark etmez, bu fark çok belli olmaz.

SINIRDA ZEKA

Zeka puanı 71-80 arasındadır. Yaşıtlarından yaklaşık 2 yaş geridedirler. Okula geç başlamaları tavsiye edilir. Ortaokula gidebilir, lise olarak meslek lisesine gitmeleri bir meslek edinmeleri tavsiye edilir. Evliliği idare edemezler, bir büyük yönlendirici olmalıdır. Diğerlerinin kendinden iyi olduğunu fark edip, kendilerinde bir gerilik olduğunu fark ederler.

HAFİF MENTAL RETARDASYON

Zeka puanı 51-69 arasındadır. En fazla 12 yaş seviyesine ulaşabilir. İlkokul düzeyinde eğitim alabilirler.

ORTA MENTAL RETARDASYON

Zeka puanı 25-44 arasındadır. En fazla 6 yaş seviyesine ulaşabilir.

AĞIR MENTAL RETARDASYON

Zeka puanı 21-24 arasındadır. En fazla 3 yaş seviyesine ulaşabilir.

BELİRTİLERİ NELERDİR? NASIL FARK EDİLİR?

  • Zor öğrenme, algılamada zorluk: öğrenme geç olur, zaman alır. Algılayıp yorumlamada zorluk yaşar.
  • Unutkanlık: Öğrenilen bilgiyi hemen unutma, hatırlayamama çok sık görülür.
  • Konuşmada tutarsızlık: sohbet ederken aynı konuda kalamaz. Sorulan sorulara farklı cevaplar verebilir, alakasız konuşabilir.
  • Konuşma gecikmesi: Dil becerisi zekayı gösterir.
  • Zayıf dil becerisi: Kendini ifade etmede sıkıntı yaşar.
  • Kötü niyet taşımama: saftırlar, art niyetleri yoktur. Çabuk etkilenip, kandırılabilirler.

NASIL TESPİT EDİLİR?

Belirleyebilmek için bireyin zeka testine girmesi gerekmektedir. Uygulanan bu testler bireyin yaşına göre değişim göstermektedir. 6 yaşından küçük çocuklar için gelişim testi uygulanır. Uygulanan gelişim testleri Ankara Gelişim Tarama Envanteri (AGTE) ve Denver 2 olabilir. 6-16 yaş arası çocuklar için WISC-R ve ya WISC-IV testi uygulanmaktadır.

Test sonucu elde ettiği zeka puanına göre tanı alır. Eğitilebilecek düzeyde olan bireyler rapor alırlar ve özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde eğitim öğretim görmeye başlarlar.

NASIL TEDAVİ EDİLİR?

  • Özel bir tedavisi yoktur.
  • Erken tanı koyabilmek ilerleme ve eğitim için kritik bir öneme sahiptir.
  • Amaç, yaşıtlarının seviyesine ulaşabilecek performansa sahip olmasını sağlayacak çalışmalar yapmaktır.
  • Uygulanan testlere bakılarak bireyin güçlü ve zayıf noktaları belirlenir. Belirlenen becerilere uygun program belirlemek önemlidir.
  • Güçlü olduğu özelliklerinden yola çıkılarak zayıf olan özelliklerini geliştirecek eğitim programı hazırlanır.
  • Aile sürecin içine dahil edilmelidir.
  • Gerekli görüldüğünde ilaç tedavisi de uygulanmalıdır.

ERKEN TANININ ÖNEMİ

Erken fark edilmesiyle ve tanının erken konulması, özel eğitime erken başlanmasına ve eğitimden mümkün olan en üst düzeyde yarar elde etmesini sağlar.

Zeka geriliğine neden olan faktörlerin aydınlatılması ile tedavi edilebilir hastalıkların tedavisi, çocuğun gelişimini hızlandırır. Doğumda bu durum fark edildiğinde ise zeka geriliğinin gelişimi önlenebilir.

Kalıtımsal olgularda, aile içinde gerçekleşme olasılığı yüksek olan tekrarlar önlenebilir.