İŞİTME ENGELLİLER

  • İşitme kaybı, doğuştan veya sonradan olan problemler nedeniyle işitme duyarlılığında meydana gelen azalmadır.
  • İşitme engeli ise işitme duyarlılığındaki azalmanın bireyde ortaya çıkardığı yetersizlikler durumudur.
  • İşitme yetersizliği sebebiyle işlevselliği etkilediği alanda engel durumu ortaya çıkmaktadır.
  • Birey, doğumdan başlayarak pek çok bilgiyi, işitmesini kullanarak öğrenir. Böylece işitme duyusu ile sürekli olarak çevresindeki diğer bireylerin konuşmalarını duymakta, bu sesler ile o anda oluşan olaylar arasında bağlantı kurmakta ve bu seslere anlam vermektedir.
  • İşitme engelli birey ise, işitme yoksunluğu nedeniyle öğrenmeye en uygun yaşlarda, konuşma ve dili öğrenme fırsatını kaçırmakta ve hem anlama hem de konuşma becerilerinde sorunlar yaşamaktadır.
  • Konuşma ve dil sorunlarına bağlı olarak da bilişsel, motor koordinasyon, duygusal-sosyal, eğitim-öğretim, mesleki ve toplumsal alanlarda da güçlük çekmektedirler.

BUNLARI BİLİYOR MUYDUNUZ?

  • İşitme engelliler normal insanlarla aynı zeka seviyesine sahiptirler. İşitme engellileri zorlayan tek durum öğrenmede güçlük olmasıdır.
  • Bazı işitme güçlüğü olan kişilerin duyması için yüksek sesle konuşmanız gerekebilir. İşitme engeli sözel dil edinimini etkiler.
  • İşitme kayıpları erken tanılanabilir ve teşhis edilebilirse, tıbbi önlemler ve eğitsel hizmetler sağlanabilir.

İŞİTME

  • İşitmenin gerçekleşebilmesi sesin olmasına, sesin kulağa ulaşmasına, o sesin insan kulağının alabileceği sınırlar içinde olmasına, sesin işitme yollarından geçerek beyne ulaşmasına ve algılanmasına bağlıdır.
  • İşitme engelli bireylerde bu yol tamamen veya kısmen yoktur.
  • İşitme engelli bireyler, işitme cihazı kullansalar bile sesleri işitme cihazının izin verdiği frekans ve şiddette alabilmektedirler. Bu nedenle bazı konuşma seslerini duyamamakta, bazılarını karıştırmaktadırlar. Konuşanla arasındaki mesafeye, konuşanın sesinin şiddet, tını gibi özelliklerine, arka planda gürültü olup olmamasına bağlı olarak konuşulanları anlamada güçlük çekmektedirler.

DİL VE KONUŞMA

  • İşitme engelli bireyler, işitme kaybının tipi, derecesi ve şekline bağlı olarak çok fazla ses hataları yaparlar. Bu da konuşmalarının anlaşılamamasına sebep olur.
  • Sesleri duymada sıkıntı yaşayan işitme engelli bireyler sesli uyaranlara karşı sınırlı tepki verirler. Bu durum onların ses uyaranlarından oluşan çevrelerini organize etme yeteneğini etkiler.
  • İşitme engelli bireyler dille alakalı kurallara, ses ve dil bilgisine akranlarından daha geç öğrenir. Dili yetkin ve yeterli kullanmada sıkıntı yaşarlar.
  • Yetersiz işitme ve dil becerileri nedeniyle söylenileni yazmada; duygu ve düşüncelerini yazılı olarak ifade etmede güçlük çekmektedirler. Sözcük dağarcığının sınırlı olması, dil bilgisel yapıları kazanmada gecikmeler ve bilgi düzeyindeki yetersizlikler işitme engelli bireylerin okumayı öğrenme ve okuduğunu anlama güçlüğü yaşamalarına sebep olmaktadır.

BİLİŞSEL

  • Dil becerisi bilişsel gelişim sürecinde önemli bir yere sahiptir. Dil becerisi bize zeka ile alakalı bilgi verir.
  • İşitme yetersizliği nedeniyle işitme engelli bireyler düşünme ve akıl yürütme, sınıflama ve ilişki kurma, açıklama becerilerinde güçlük çekerler. Soyut düşünme becerilerindeki yetersizlikler, sevgi, nefret, inanç, güç, hız, zaman gibi kavramları etkili bir biçimde kullanmalarını olumsuz yönde etkilemektedir. Entelektüel olgunluğa yaşıtlarından daha geç ulaşırlar ya da ulaşamazlar.
  • Duyduklarını zihinlerinde canlandırmada zorlanırlar.
  • İşitme engelli bireyler işitme kaybının tipi ve derecesine bağlı olarak, işitsel uyaranları aynı şekilde alamamaktadırlar. Kişiden kişiye değişim göstermemektedir.
  • İşitme engelli bireyler sözlü yönergeleri dinlemede, izlemede zorlanırlar. Dikkatleri çabuk dağılır.

KABA MOTOR BECERİLERİ – KOORDİNASYON

  • İşitme engelli bireyler, oturma, yardımsız ayağa kalkma, yürüme gibi motor becerilerin kazanılmasında işiten bireylerin gelişim aşamalarını izlerler.
  • Ancak motor gelişimde gözlenen en büyük problem genel vücut koordinasyonunun sağlanması ve dengeyi gerektiren hareketlerde görülmektedir.

DUYUSAL – SOSYAL

  • İşitme engelli bireylerin işitme ve dil becerilerinin yetersiz olması kişiler arası iletişim kurmayı engellemekte ve sosyal yaşamla ilgili tutum ve rollerin öğrenilmesinde bazı güçlükler yaratmaktadır.
  • İşitme engelli bireyler öğrenme ile ilgili becerilerde işiten yaşıtlarına göre daha çok desteğe ihtiyaç duymaktadırlar.
  • Öğrenmeye ilişkin deneyimlerinde uğradıkları başarısızlık bireyde motivasyon eksikliği yaratmakta, bu durum da bireyin sosyal ilişkileri öğrenmesini ve akademik becerilerde başarılı olmasını olumsuz yönde etkilemektedir.

İŞİTME YETERSİZLİĞİ NEDEN OLUR?

  • Katılım: genetik olarak yatkınlık, ailede işitme yetersizliği olan birey ya da bireyler varsa risk artmaktadır.
  • Anne karnında yaşanan travmalar: hamilelik sırasında kaza, düşme travma geçirmesi, yanlış ilaç kullanımı gibi.
  • Doğum sonrası yaşanılan olaylar: Bireyin havale geçirmesi, ototoksik ilaç kullanması, kafa travması geçirmesi, kulak enfeksiyonu geçirmesi, genetik bozukluğunun olması, baş yüz anomalisinin olması, yüksek şiddette gürültüye maruz kalması, nedeni belli olmayan işitme kayıpları.

İŞİTME KAYBI DERECELERİ

 

BELİRTİLERİ NELERDİR? NASIL FARK EDİLİR?

  • Konuşmalarda ve diğer seslerde belirgin bozukluk,
  • Söylenenleri anlamakta güçlük çekmek,
  • Söylenenlerin birkaç kez tekrarlanmasını istemek,
  • Televizyonun ve radyonun sesini fazla açmak,
  • Toplu konuşmalardan çekilmek uzaklaşmak,
  • Konuşurken sürekli yüze bakma arkadan seslenildiğinde duymakta zorluk çekme,
  • Bebeklerde, seslere tepkisiz olma gibi belirtilerle fark edilebilir.

NASIL TANI KONULUR?

  • Bebeklerde doğar doğmaz yenidoğan ünitesinde yapılması gereken OAE testi uygulanır. Bu testi başarıyla atlatamayan bebek kontrol altına alınır ve eğer işitme kaybı saptandıysa işitme kaybı tanısı konur. Bu testi geçememesi bebekte kesin işitme kaybı vardır demek için yeterli değildir.
  • ABR-Baer testi ve buna ilave olarak EAİ(Elektro Akustik İmmitancemetre) yapıldıktan sonra kesin işitme kaybı vardır demek mümkün olur.
  • İşitme testleri, işitme kaybının tipi ve derecesi hakkında karar vermek için uzmanlarca yapılan testlerdir.

NASIL TEDAVİ EDİLİR?

  • İşitme kaybı olan bireylere uzmanlarca işitme cihazları önerilmektedir.
  • Geçici işitme kayıplarında uzman doktor kontrolünde ilaçlar kullanılmaktadır.
  • Bazı tür işitme kayıpların da koklear implant takılarak tedavi yoluna gidilir.

İŞİTME CİHAZI KULLANIMI NASIL OLUR?

Her tip işitme kaybına ve işitme kaybı olan her yaştaki bireye uygun bir işitme cihazı mutlaka vardır. Günümüzde gelişen teknoloji ve erken tanılama sayesinde bebekler bile işitme cihazlarından yararlanabilmektedir. Cihaz kullanımında önemli olan, işitme kaybı olan bireye en uygun işitme cihazının seçilerek cihaz kullanımında sürekliliğin sağlanabilmesidir. İşitme cihazları tam anlamıyla doğal sesi vermezler. Beynin yeni sesleri ayırt edip algılaması ve hatırlaması için belirli bir zamanın geçmesi ve çocuğun uygun eğitimi alması gerekir.