Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin

ÇOCUĞUMUN DİL GELİŞİMİNİ NASIL DESTEKLEYEBİLİRİM ?

Dil Gelişimi

İşitme Engelli Çocukların Dil Gelişiminde Ebeveynlerin Rolü

Dil, düşüncelerin söz, yazı, şekil, jest ve mimiklerle anlama ve anlatma yeteneğidir. Bir başka tabirle söylenileni anlama ve cümle kurma kapasitesidir. Konuşma ise ses çıkarmada rol alan tüm organların şekillenerek sesin çıkartılmasıdır.

Kişinin sosyal, psikolojik, fiziksel, duyusal yeteneklerinin ve özellikle dil ve konuşmanın kazanılmasında işitme duyusu önemli rol oynamaktadır. İşitme, insanın çevresi ile iletişimini sağlayan en önemli fonksiyonlardandır. İşitme engelli çocukların dil gelişimlerinin, normal işiten yaşıtlarına göre çok geri olduğu ve normal işitenlerle iletişimde zorlandığı görülmektedir.

İşitme engelinin mevcut olduğu bir durumda, işitme kaybının derecesine göre dil ve konuşma gelişimi etkilenmektedir. Bu etkilenme hem konuşulanı anlama (alıcı dil) hem de düşündüğünü konuşarak ifade etme (ifade edici dil) yönünde olmaktadır. İşitme engelli çocuklar, konuşarak iletişim kurma yeteneğini işitme cihazı kullanarak ve aldıkları metodlu eğitim ile sağlamaktadırlar. İşitme engelli çocuklara verilecek olan iyi bir eğitimle dil gelişimleri desteklenerek konuşma kazandırılabilmektedir. Verilen eğitimle hedeflenen ana unsur, işiterek ve konuşarak eğitim uygulamasıdır. Bu amacı gerçekleştirmek için doğru tanı, doğru cihazlandırma ve doğru bir eğitim programına ihtiyaç vardır.

Çocuğun dil gelişiminde uzman eğitimci kadar ailenin eğitime olan katkısı da önemli rol oynamaktadır. Çalışmalar sonucunda, aileler işitme engelli çocuklarının eğitimlerine katıldıkları zaman çocuğun başarı oranının arttığı gözlenmiştir. Çünkü aileler çocuklarının ilk ve en doğal öğretmenleridir. İşitme engelli çocuklarına günlük aktiviteleri dâhilinde verecekleri eğitimle dinleme ve dil becerilerini kazandırmaya destek olabilmektedirler. Kurumda uzman denetiminde başlayan metodlu eğitim, uzmanın aileye vereceği önerilerle tüm gün sürdürülmelidir.

Peki, aileler kurum eğitiminin dışında, çocuklarının dil ve konuşma gelişimlerine nasıl katkı sağlayabilirler?

DİL VE KONUŞMA EĞİTİMİNDE KULLANILAN BAZI TEKNİKLER

Model olma ve taklit etme

Çocuklarda öğrenme, ilk olarak model alarak taklit etme ile oluşur. Model alma ve taklit etme becerisi çocuklarda 1 yaş civarında gelişmektedir. Taklit yoluyla başta sosyal beceriler olmak üzere dil ve birçok yeni becerileri de beraberinde öğrenirler. Bu süreçte ilk olarak anne ve babalarını model alırlar. Onları taklit ederek bulundukları ortama uyum sağlamaya çalışırlar. Ailenin model olması ve çocuğun taklit etmesi, çocukların dil gelişiminde önemli bir tekniktir. Çocuğun taklit etmesi için izleyeceği bir model davranışın bulunması gerekir. Çocuk ailenin söylediği bir şeyi duyar, yaptığını görür ve taklit etmeye çalışır. Böylelikle çocuk yeni öğrendiği bilgiyi gözlemler, taklit eder ve pratik yapar.

Unutmayın: En güzel yöntem örnek olmaktır. İyi veya kötü her davranışımızla çocuklarımıza örnek oluruz. Evde, dışarıda yani çocuğunuzla bulunduğunuz her ortamda güzel konuşmaya dikkat ederseniz çocuğunuz da gördüğünü uygulayacaktır.

Tekrarlama

Sorulan soru karşılığında çocuktan tepki alınmazsa cümle tekrar edilir ya da açıklayıcı bir şekilde çocuğun cümleyi anlamasına yardımcı olunur.

Genişletme

Genişletme, çocuğun yetersiz olan ifadesini anlamını değiştirmeden daha değişik yapıda kullanılan geri bildirim şeklidir. İşitsel eğitim ile ifade edici dil gelişimini desteklemede kullanılmaktadır. Genişletmede aile çocuğun söylediğini dinler, onun söylediğini anlamaya çalışır, cümleyi tüm ve basit bir şekilde söyler. Böylece aile tüm cümle ile model olur. Aşağıda bunun bir örneği verilmiştir:

Çocuk: Boya (boyayı göstererek)

Ebeveyn: Boya istiyorum.

Çocuk: Boya

Ebeveyn: Boyanı mı istiyorsun?

Çocuk: Boya istiyorum.

Ebeveyn: Evet. Al sana boya.

Ödüllendirme

Çocuğun dil gelişimini desteklemede kullanılan önemli tekniklerden birisidir. Ödüller genellikle gülümseme, fiziksel temas, sözel ifadeler, ilgi duyduğu nesne veya yiyeceklerdir. Özellikle ailelerin çocuklarının eğitimlerinde sıklıkla kullandığı bir tekniktir. Aile çocuğun tepkilerini değerlendirerek iletişimsel davranışlarını onaylamalı ve çocuğun doğru olarak ifade ettiği nesne ve olaylarla ilgili ödüller kullanmalıdır.

Örneğin; anne ve çocuk oyuncak bebeği yıkarken çocuğun “Bebeği yıkayacağım.” demesi sonucunda annenin “Evet bebeği yıkayacağız.” deyip gülümseyerek, başını okşayarak oyuncak bebeği çocuğa vermesi ödüllendirmeye örnek olarak verilebilir.

İpucu Verme

Çocuğa yöneltilen soru ya da yönerge karşısında çocuktan tepki alınmazsa ipucu verme tekniği kullanılmaktadır. Bu teknik ile çocuğa düşünme alışkanlığı ve problem çözme yeteneği kazandırılıp dil gelişimi desteklenmektedir.

Soru Sorma

Çocuklara yaş ve bilişsel düzeylerine uygun açık ve anlaşılır sorular yöneltme, onların düşünme yeteneklerini ve ifade edici dil gelişimlerini destekleyen bir tekniktir.

Aileler işitme engelli çocuklarının dil eğitiminde yukarıda verilen tekniklere ek olarak Odyoloğunun tavsiye ettiği birçok yöntemi kullanabilmektedir. Fakat unutulmamalıdır ki güzel ve etkili konuşmada en önemli kural, çocuklarınızla göz teması kurmak ve hem davranışlarınızla hem de güzel konuşmanızla onlara örnek olmanızdır.

Dil Gelişimi

Çocuklarda dil gelişimi ile ilgili bilgi almak için kurumlarımızla iletişime geçebilirsiniz.

Bağcılar Şubesi

Rüyam Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi

Güneşli mah. Mahmutbey cad. no:163 BAĞCILAR/İSTANBUL

Telefon : 0212 655 44 99

E-posta : ozelruyamrehabilitasyon@gmail.com

Güngören Şubesi

Rüyam İki Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi

Gençosman mah. Çinçindere cad. no :91 GÜNGÖREN/İSTANBUL

Telefon : 0212 562 57 00                                                  

E-posta : ruyam2ozelegitim@gmail.com

Başakşehir Şubesi

Rüyam Üç Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi

Bahçeşehir 2.kısım mahallesi Anadolu caddesi Jet Petek villaları No:AB/36 BAŞAKŞEHİR/İSTANBUL

Telefon : 0537 202 30 61